Yangın Söndürme Sistemleri Bakım Sıklığı

Yangın Söndürme Sistemlerinde Periyodik Bakım

Genellikle, yangın güvenliğinin yalnızca kurulum ve devreye almakla sağlanabileceği düşünülür. Oysa yangınların çoğu bakım yapılmamasından kaynaklanır. Tam da bu noktada yeniden vurgulamalıyız ki, yangın güvenliği reaktif değil, çok yönlü yaklaşımla sağlanabilir. Bu sebeple her işletme sahibi, yangın söndürme sistemleri bakımı ne sıklıkta yapılır bilmelidir. Yangın söndürme ve algılama sistemlerinde zamanla paslanma, tıkanma, aşınma, sızdırma gibi sorunlar meydana gelebilir. İlk bakışta küçük görünen bu sorunlar büyük felaketleri tetikleyebileceği için aylık ve yıllık kontrol listesine uyulmalıdır. Periyodik kontrol ve bakım süreçlerinde üretici talimatlarının yanı sıra yangın söndürme sistemi yönetmeliği (Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik) temel alınmalıdır.

Periyodik Bakım Yönetmeliği ve Yasal Zorunluluklar

Yangın tesisatı bakımı, formaliteden ibaret olmayıp periyodik bakım yönetmeliği ve yasal zorunluluklar kapsamında yürütülen bir yönetim sürecidir. Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik’te TS ve EN standartlarına atıf yapılmış ve standartlara uygunluk esas alınmıştır. Bu standartlara göre yangın söndürme sistemleri türüne göre değişmekle birlikte, yılda en az 1 defa periyodik bakım ve kontrol işlemlerinden geçirilmelidir. Yangın tesisatı bakım sürecinde genel olarak cihazların;

• Manometresi,
• Mühür ve etiketleri,
• Fiziksel durumu (boyanın soyulması, paslanma, hortum veya nozulda çatlak vb.),
• Erişilebilirliği kontrol edilmelidir.

Periyodik kontrol ve bakım hizmeti veren firmaların TSE Hizmet Yeterlilik Belgesi’ne (HYB) sahip olması önerilir. Yapılan tüm işlemler (yangın tüpü dolumu vb.), “yangın söndürme cihazı takip formu” gibi formlarla kayıt altında tutulmalıdır. Kayıtların en az 1 yıl saklanması önerilir.

Aylık ve Yıllık Kontrol Listesi

Yangın söndürme sistemlerinde bakım aylık görsel muayeneler ve yıllık bakım muayeneleri olarak gerçekleştirilir. Aylık kontrollerle cihazın kullanıma hazır olup olmadığı, yıllık kontrollerle ise teknik performanslarının yeterliliği tespit edilir. Aylık kontrolde değerlendirme şu soruların yanıtlarına göre yapılır:

• Acil durumda cihaza kolay erişilebilir mi? (sahada en sık karşılaştığımız hata budur)
• Sprinklerin başlıkları temiz mi?
• Cihazda korozyon veya sızıntı var mı?
• Manometre göstergesinin basınç aralığı üretici talimatlarına ve standartlara uygun mu?
• Emniyet pimi ve mühür duruyor mu?
• Hortum ve püskürtme aparatları sağlam mı?
• Cihazın etiketleri duruyor mu?
• Uyarı levhası ve cihaz numarası okunabilir durumda mı?
• Cihaz aşırı sıcak, nem gibi dış etkenlere maruz kalıyor mu?

Yıllık kontrol sürecinde fonksiyonel testler yapılır. Ayrıca şu işlemler gerçekleştirilir:

• Manometre kalibrasyonu,
• CO₂ tüplerinin ağırlık kontrolü,
• Vana kontrolü,
• Etiket yenileme,
• Parça değişimi (örneğin, sızdırma varsa conta değiştirilmelidir)
• Yangın tüpü dolumu.

Yangın tüpleri, standartlara göre değişmekle birlikte 4–10 yıl içinde hidrostatik testten geçirilmelidir. Aksi halde hem sızıntı olabilir hem de metal yorgunluğuna bağlı olarak patlama riski oluşur.

Bakım Yapılmayan Sistemlerin Riskleri

Genel algı bakım yapılmayan sistemlerin risklerinin kısıtlı olduğu yönündedir. Oysa bakımı yapılmayan sistemler yangın riski oluşturduğu gibi hukuki risk de oluşturur. Örneğin, yangın tüplerinin bakımı TSE onaylı firmalar tarafından uygun periyotlarda yapılmadığında idari para cezası uygulanabilir.

Yangın ekipmanlarının tümünün kesintisiz çalışması bakım ve onarım işlemlerinin düzenli olarak yapılmasına bağlıdır. Yangın dedektörü, arızalandığında veya tozlandığında yangına müdahalede geç kalınır. Vanaların kapalı kalması yangın anında su püskürtülmesini önleyerek yangının kontrol altına alınmasını engeller. Sistemdeki sorunların neden olduğu yanlış alarmlar, gereksiz paniğe ve iş akışının sekteye uğramasına yol açar.