Endüstriyel Yangın Risk Analizi Nasıl Yapılır?
18 Haziran 2026
İş Yerlerinde Yangın Güvenlik Rehberi
18 Haziran 2026
FM200 ve Novec 1230 Farkları Nelerdir Hangisini Seçmelisiniz?
Yangın güvenliği söz konusu olduğunda akla ilk gelen su bazlı sprinkler sistemleridir. Ne var ki bu sistemler her yangında kullanılamaz. Örneğin, bir sunucu odasında sprinkler yangını söndürmekte başarılı olsa da IT altyapısı zarar görür. Bu nedenle gazlı söndürme sistemleri kullanılır. Uzun yıllar boyunca yağ yangınlarında ve hassas alanlarda (müze, laboratuvar, veri merkezi vb.) Halon 1301 gazı kullanılmıştır. Ancak bu gaz yüksek ozon inceltme potansiyeli nedeniyle yasaklanmıştır. Günümüzde kalıntı bırakmaması nedeniyle “temiz” olarak ifade edilen Novec 1230 ve FM200 gazlı söndürme sistemleri tercih edilir.
Gazlı Söndürme Sistemlerinde Gaz Seçimi
Gazlı söndürme sistemlerinde gaz seçimi sistem performansı üzerinde doğrudan etkilidir. Bu nedenle belirleyici bir adımdır. Bununla birlikte bir sistemin başarılı olması için gaz seçiminden önce tasarım kriterleri belirlenmeli ve hidrolik hesaplamalar yapılmalıdır. Söndürme sisteminin işlevini yerine getirmesi özellikle şu koşulların oluşmasına bağlıdır:
- TS EN 15004 standartları gereği gaz, söndürme gerçekleştikten sonra en az 10 dakika mahalde kalmalıdır.
- Boru çapları ve nozul yerleşimi gibi mühendislik detayları doğru seçilmelidir.
- Sistem uluslararası standartlara uygun olmalıdır.
Sistem tasarımında tercih edilebilecek iki ana temiz gaz tipi vardır: Sentetik ve inert. Sentetik gazlar, kompakt sistem tasarımı gibi avantajları nedeniyle daha çok tercih edilir. Argon, azot gibi inert gazlarda boşaltma süresi 120 saniyeye çıkabilirken, sentetik gazlarda bu süre genellikle 10 saniyedir. En sık kullanılan sentetik temiz gazlı söndürme sistemleri ise FM200 ve Novec 1230’dür. Aşağıdaki tabloda FM200 ile Novec 1230 farkı daha net görülebilir:
| Parametre | FM200 | Novec 1230 |
|---|---|---|
| Söndürme mekanizması | Reaksiyonu durdurma prensibiyle çalışır. | Yangının ısısını düşürerek reaksiyonu durdurur. |
| Küresel ısınma potansiyeli (CO₂ = 1 referans kabul edilir) | Çevresel etkisi belirgindir. | Sıfıra yakın GWP değeri |
| Atmosferde kalıcılık | Onlarca yıl ayrışmaz | Doğal bileşenlerine hızla ayrılır. |
| NOAEL (insan sağlığı güvenlik marjı) | Düşük güvenlik aralığına sahiptir. | İnsan bulunan mahallerde de kullanıma uygundur. |
| Yeniden dolum maliyeti | Çevresel regülasyonlar (F-Gaz / Kigali) nedeniyle üretim kısıtlıdır. Bu nedenle toplam sahip olma maliyeti (TCO) yüksektir. | Başlangıç maliyeti yüksektir, fakat gaz tedariki ve regülasyon baskısı daha düşük olduğu için dolum maliyeti düşüktür. |
| Çevre regülasyonları | GWP değeri çok yüksek olduğundan F-Gaz regülasyonu ve Kigali değişikliğine göre kullanımı azaltılmıştır. | Regülasyonlarla uyumludur. |
Tablodan anlaşıldığı üzere, iki temiz gaz arasında çevresel etki, regülasyonlara uygunluk açısından farklar mevcuttur. Hangi projede hangi gaz seçileceğini belirlerken AB F-gaz regülasyonu güncellemeleri atlanmalılıdır. FM-200 ve Novec 1230 kullanımında şunlara da dikkat edilmelidir:
- TS EN 15004 standardına göre basınç seviyesi gaz tipine göre belirlenmelidir.
- Yüksek basınç değeriyle çalışan sistemlerde sabit disk sürücülerinde arıza olmaması için nozul çıkış sesi dikkate alınmalıdır. Zorunlu bir parametre olmamakla birlikte, saha deneyimlerine göre bu değer 115 dB’in altında olmalıdır.
- Silindirler için 10 yılda bir hidrostatik test, sistem için ise her yıl sızdırmazlık testleri yapılmalıdır.
Çevresel Etkiler ve Söndürme Performansı
Novec 1230 ve FM200 gazlı söndürme sistemleri çalışma prensibi nedeniyle farklı çevresel etkilere ve söndürme performansına sahiptir. Novec 1230, düşük küresel ısınma potansiyeli sayesinde “çevre dostu gazlı söndürme sistemi” olarak tercih edilir. FM-200 ise salındıktan sonra atmosferde uzun süre kalması nedeniyle regülasyonlara takılır. Bu nedenle yeni yangın projelerinde söndürme ajanı olarak Novec 1230 tercih edilir.
Veri Merkezleri İçin En Uygun Çözüm
Veri merkezleri, ekipman hassasiyeti ve veri kaybının maliyeti nedeniyle gazlı söndürme sistemlerinde ayrı bir alan olarak değerlendirilir. Boşaltma süresinden sızdırmazlığa birçok parametre hassas mühendislik hesaplamalarıyla titizlikle incelenir. Erken müdahalenin zorunlu olduğu veri merkezleri için en uygun çözüm Novec 1230’dür. Özellikle yeşil bina projelerinde Novec 1230 tercih edilir.